Grzybica jamy ustnej - zdjęcia, jak wygląda i jak ją odróżnić

Jak wygląda grzybica jamy ustnej

Kandydoza, czyli grzybica jamy ustnej, nie ma jednego wyglądu, dlatego szukanie w sieci zdjęć bywa mylące. Obraz zależy od postaci choroby. Poniżej opisujemy zmiany, które na fotografiach najczęściej podpisuje się jako grzybica jamy ustnej, tak żeby łatwiej było je rozpoznać u siebie i wychwycić sygnały, które przemawiają za czymś innym.

Postać z białym nalotem (pleśniawki)

To najbardziej rozpoznawalny obraz. Na języku, wewnętrznej stronie policzków, podniebieniu i migdałkach pojawiają się białe lub kremowe, serowate naloty, przypominające zsiadłe mleko albo twaróg. Cecha, która najlepiej naprowadza na rozpoznanie: nalot daje się zetrzeć, na przykład gazikiem, a spod niego wyłania się zaczerwieniona, czasem lekko krwawiąca błona śluzowa. Towarzyszy temu pieczenie, uczucie waty w ustach oraz metaliczny lub stępiony smak.

Postać rumieniowa, bez nalotu

Tu na zdjęciu nie ma białych kożuszków, więc łatwo o pomyłkę. Śluzówka jest gładka, żywoczerwona i piekąca, a języka nic nie pokrywa. Ta odmiana lubi pojawiać się po antybiotykoterapii oraz pod płytą protezy, gdzie zaczerwienienie dokładnie odwzorowuje jej kształt. Bywa bolesna przy jedzeniu kwaśnych i gorących potraw i często jest mylona z alergią albo zwykłym podrażnieniem.

Zajady i zmiany w kącikach ust

Pękające, zaczerwienione i sączące kąciki ust to zapalenie kątów ust, po polsku zajady. Często idą w parze z grzybicą w głębi jamy ustnej, zwłaszcza u osób noszących protezy, u palaczy oraz przy niedoborach żelaza i witamin z grupy B. Na zdjęciach widać wtedy dwa piętra problemu: zajady na zewnątrz i zmiany na śluzówce w środku.

Co wygląda podobnie na zdjęciach (różnicowanie)

Wiele zmian w jamie ustnej daje białe lub czerwone plamy, a fotografia nie oddaje najważniejszego, czyli tego, czy zmianę da się zetrzeć i jak zachowuje się w czasie. Dlatego do samej diagnozy z obrazka trzeba podchodzić ostrożnie.

• Zwykły osad na języku: biały nalot z resztek pokarmu i złuszczonego nabłonka, schodzi po szczotkowaniu i nie odsłania czerwonej, podrażnionej śluzówki.
• Leukoplakia: biała plama trwale zrośnięta z błoną, której nie da się zetrzeć. To zmiana, którą zawsze ogląda się w gabinecie, a niekiedy pobiera wycinek.
• Liszaj płaski: białawe, koronkowe prążki (tak zwane siateczki), zwykle symetryczne na obu policzkach, o innym charakterze niż serowaty nalot grzyba.
• Język geograficzny: mapowate, wędrujące pola pozbawione brodawek, otoczone jaśniejszą obwódką; wygląda niepokojąco, ale to zmiana łagodna.
• Afty: pojedyncze, bolesne owrzodzenia z białawym dnem i czerwoną obwódką, a nie rozlany nalot.

Więcej o poszczególnych postaciach i o tym, czym różni się nalot grzybiczy od innych zmian, opisujemy na stronie grzybica jamy ustnej.

Czy po samym zdjęciu można rozpoznać grzybicę

Zdjęcie bywa pomocne, żeby zorientować się, w którą stronę idą objawy, ale nie zastępuje badania. Kluczowe cechy, które odróżniają kandydozę od zmian do niej podobnych, wychodzą dopiero przy oglądaniu jamy ustnej: to, czy nalot schodzi, jak wygląda śluzówka pod spodem, czy zmiana boli i jak zmienia się w czasie. Do tego dochodzi kontekst, którego fotografia nie pokaże, na przykład niedawny antybiotyk, wziewny sterydowy lek, proteza noszona w nocy albo niewyrównana cukrzyca. Rozpoznanie stawia lekarz, czasem uzupełniając ocenę o wymaz lub wycinek.

Kiedy koniecznie do gabinetu

Zdalna konsultacja pomaga w typowej, niepowikłanej grzybicy, ale są sytuacje, w których potrzebne jest badanie na miejscu. Nie zwlekaj z bezpośrednią wizytą, gdy pojawia się ból przy przełykaniu lub uczucie zatrzymywania pokarmu za mostkiem, gdy nalotu nie da się zetrzeć, gdy zmiana utrzymuje się mimo prawidłowego leczenia albo gdy grzybica wraca bez uchwytnej przyczyny. Ostrożności wymaga też każda kandydoza u niemowlęcia, które przestaje jeść, oraz u osób po przeszczepie, w trakcie chemioterapii czy leczenia obniżającego odporność.

Leczenie i e-recepta

Skuteczne leczenie łączy lek przeciwgrzybiczy z usunięciem przyczyny. W zmianach łagodnych i umiarkowanych pierwszym wyborem jest zwykle nystatyna w zawiesinie, którą trzyma się chwilę w ustach przed połknięciem, kilka razy dziennie, przez 7 do 14 dni. Gdy zmiany są rozległe, nawracają albo nie ustąpiły po leczeniu miejscowym, lekarz sięga po doustny flukonazol, zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego zwykle 50 do 100 mg raz na dobę przez 7 do 14 dni. Przy oporności rozważa się itrakonazol. Wszystkie te leki są w Polsce wydawane na receptę, a schemat ustala lekarz po ocenie zgłoszenia. Zestawienie preparatów i kiedy się je stosuje znajdziesz na stronie leki na grzybicę jamy ustnej.

Najczęstsze pytania