Itrakonazol - skutki uboczne i jak je ograniczyć

Dlaczego itrakonazol wywołuje działania niepożądane

Itrakonazol jest triazolem, czyli azolowym lekiem przeciwgrzybiczym. Blokuje wytwarzanie ergosterolu, budulca błony komórkowej grzyba, przez co grzyb przestaje rosnąć. Ten sam mechanizm nie omija jednak ludzkiego organizmu. Lek jest metabolizowany w wątrobie i silnie hamuje enzym CYP3A4 z rodziny cytochromu P450. Stąd biorą się dwa główne źródła objawów: podrażnienie przewodu pokarmowego oraz obciążenie wątroby. Ryzyko rośnie przy długim leczeniu. Grzybicę skóry leczy się od jednego do czterech tygodni, a grzybicę paznokci nawet kilka miesięcy, często w schematach pulsowych, i to właśnie te wielotygodniowe kuracje wiążą się z większą liczbą działań niepożądanych.

Skutki uboczne częste

Za częste uznaje się działania niepożądane występujące u więcej niż 1 na 100 osób. Przy itrakonazolu należą do nich przede wszystkim dolegliwości żołądkowo-jelitowe oraz ból głowy. Są nieprzyjemne, ale same w sobie nie są groźne i zwykle ustępują w trakcie leczenia lub tuż po jego zakończeniu.

• Nudności i uczucie pełności w żołądku.
• Ból brzucha i biegunka.
• Ból głowy.
• Wysypka skórna.

Kapsułki itrakonazolu przyjmuje się bezpośrednio po pełnym posiłku, bo tak lek wchłania się najlepiej. Posiłek dodatkowo łagodzi podrażnienie żołądka, więc jest to prosty sposób na ograniczenie nudności bez osłabiania działania leku.

Skutki uboczne rzadsze

Rzadziej, u mniej niż 1 na 100 osób, pojawiają się inne reakcje. Bywają uciążliwe, ale w większości mijają po zakończeniu kuracji.

• Zaburzenia miesiączkowania.
• Obrzęki.
• Zawroty głowy.
• Świąd skóry.

Jeśli te objawy utrzymują się dłużej niż kilka dni po odstawieniu leku albo utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto powiedzieć o nich lekarzowi. Czasem da się dobrać inny schemat lub inny lek przeciwgrzybiczy. Warto pamiętać, że obrzęki, zwłaszcza narastające obrzęki nóg, mogą być też wczesnym sygnałem obciążenia serca, o czym piszemy niżej.

Tabela - jak częste są poszczególne objawy

Częstości podano orientacyjnie na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego. Indywidualne ryzyko zależy od dawki, długości leczenia i chorób współistniejących.

Objawy, przy których nie wolno czekać

Są sygnały, których nie należy lekceważyć. Występują rzadko, ale mogą oznaczać uszkodzenie wątroby, niewydolność serca lub ciężką reakcję skórną.

• Zażółcenie skóry lub białek oczu.
• Ciemny mocz i jasny, odbarwiony stolec.
• Duszność oraz narastające obrzęki nóg lub kostek.
• Silna, rozległa lub pęcherzowa wysypka oraz złuszczanie skóry.
• Obrzęk twarzy, warg, języka i trudności w oddychaniu.

Jeśli pojawi się którykolwiek z tych objawów, odstaw lek i pilnie skontaktuj się z lekarzem. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod numer 112.

Itrakonazol a serce

To najważniejsza cecha odróżniająca itrakonazol od flukonazolu. Itrakonazol może osłabiać kurczliwość mięśnia sercowego i nasilać niewydolność serca. Z tego powodu niewydolność serca w wywiadzie jest zwykle przeciwwskazaniem do jego stosowania, a lekarz zawsze pyta o choroby serca przed wystawieniem recepty. Objawy, które powinny zaniepokoić w trakcie leczenia, to narastająca duszność, szybkie przybieranie na wadze, obrzęki nóg i kostek oraz spadek tolerancji wysiłku. W takiej sytuacji lek się odstawia i kontaktuje z lekarzem.

Itrakonazol a wątroba, alkohol i interakcje

Wpływ na wątrobę to drugi powód, dla którego przy dłuższym leczeniu lekarz może zlecić kontrolę prób wątrobowych, takich jak ALT, AST i bilirubina. U większości osób wartości pozostają w normie, a ewentualny wzrost jest przejściowy i cofa się po odstawieniu leku. Ryzyko rośnie, gdy wcześniej występowały choroby wątroby oraz przy jednoczesnym piciu alkoholu, dlatego w trakcie kuracji alkohol lepiej odstawić. Osobny problem to interakcje. Itrakonazol silnie hamuje CYP3A4 i może podnosić stężenie wielu innych leków do niebezpiecznego poziomu, między innymi niektórych statyn, leków nasennych, przeciwarytmicznych i przeciwzakrzepowych. Część objawów, które pacjent bierze za skutek uboczny itrakonazolu, w rzeczywistości pochodzi z takiego wzmocnionego działania drugiego leku. Więcej o łączeniu z alkoholem piszemy w tekście itrakonazol a alkohol.

Jak ograniczyć ryzyko działań niepożądanych

• Przyjmuj kapsułki bezpośrednio po pełnym posiłku, aby złagodzić nudności.
• W trakcie kuracji odstaw alkohol, który dodatkowo obciąża wątrobę.
• Wymień w wywiadzie wszystkie leki, także zioła i preparaty bez recepty.
• Zgłoś choroby serca i wątroby, bo mogą być przeciwwskazaniem.
• Przy dłuższym leczeniu wykonuj zlecone badania prób wątrobowych.
• Nie przerywaj długiego schematu na własną rękę, bo grozi to nawrotem.

Pełny opis leku, dawkowanie i przeciwwskazania znajdziesz na stronie o itrakonazolu. Jeśli zastanawiasz się, który lek będzie lepszy w Twoim przypadku, pomocny może być tekst flukonazol czy itrakonazol. O wyborze zawsze decyduje lekarz.

Najczęstsze pytania