Flukonazol - przeciwwskazania i kiedy nie stosować

Przeciwwskazania bezwzględne - kiedy flukonazolu nie wolno stosować

Bezwzględne przeciwwskazanie oznacza, że leku nie podaje się w danej sytuacji w ogóle. W przypadku flukonazolu dotyczy to przede wszystkim uczulenia i groźnych połączeń lekowych.

• Uczulenie (nadwrażliwość) na flukonazol, inne pochodne azolowe lub którykolwiek składnik preparatu.
• Jednoczesne przyjmowanie cyzaprydu - połączenie grozi groźnymi zaburzeniami rytmu serca.
• Jednoczesne stosowanie innych leków wydłużających odstęp QT metabolizowanych przez ten sam szlak wątrobowy, na przykład astemizolu, pimozydu czy chinidyny.
• Stosowanie terfenadyny przy wielokrotnych, dużych dawkach flukonazolu.

Reakcja uczuleniowa na jeden azol może oznaczać uczulenie krzyżowe na całą grupę, dlatego wcześniejsze reakcje na leki przeciwgrzybicze zawsze trzeba zgłosić przed leczeniem.

Przeciwwskazania względne i szczególna ostrożność

Częściej niż zakaz bezwzględny spotyka się sytuacje, w których flukonazol można podać, ale ostrożnie, po ocenie ryzyka i czasem po korekcie dawki. Poniższa tabela zbiera najważniejsze z nich.

Lista skrócona. Pełny wykaz przeciwwskazań i ostrzeżeń znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego. Ocenę indywidualną przeprowadza lekarz.

Flukonazol a ciąża i karmienie piersią

Flukonazolu nie zaleca się w ciąży, poza wyjątkowymi sytuacjami, gdy korzyść wyraźnie przeważa nad ryzykiem. Szczególną ostrożność zachowuje się w pierwszym trymestrze oraz przy wysokich, wielokrotnych dawkach, które wiązano z ryzykiem wad wrodzonych. Nawet jednorazowa dawka 150 mg na grzybicę pochwy powinna być w ciąży rozważona przez lekarza, a nie stosowana samodzielnie. W czasie karmienia piersią lek przenika do mleka, dlatego decyzję o jego użyciu również podejmuje lekarz. Grzybicę pochwy w ciąży często leczy się miejscowo, co bywa bezpieczniejszym wyborem. Więcej piszemy w tekście flukonazol w ciąży i przy karmieniu.

Choroby wątroby - najważniejsze ostrzeżenie

Flukonazol jest rozkładany i częściowo eliminowany przy udziale wątroby, a w rzadkich przypadkach może ją uszkadzać. Ciężkie choroby wątroby wymagają więc szczególnej ostrożności. Przy dłuższych schematach, na przykład w grzybicy paznokci, lekarz może kontrolować próby wątrobowe. Objawy ostrzegawcze, które wymagają pilnego kontaktu z lekarzem, to zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz, nasilone zmęczenie oraz utrata apetytu. Ryzyko rośnie, gdy do wątroby dokłada się alkohol lub inne leki obciążające ten narząd.

Serce i wydłużenie odstępu QT

Flukonazol może wydłużać odstęp QT w zapisie EKG, czyli czas, w którym serce ładuje się do kolejnego skurczu. U większości osób nie ma to znaczenia, ale u pacjentów z chorobami serca, wcześniejszymi zaburzeniami rytmu, niskim poziomem potasu lub magnezu, a także przy łączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT, ryzyko groźnej arytmii rośnie. Dlatego cyzapryd jest przeciwwskazany, a inne leki nasercowe i wydłużające QT wymagają oceny lekarza. Jeśli w trakcie leczenia pojawi się kołatanie serca, zawroty głowy lub omdlenie, trzeba to zgłosić.

Nerki i dostosowanie dawki

Ponieważ flukonazol wydalany jest głównie przez nerki, ich niewydolność powoduje, że lek utrzymuje się w organizmie dłużej. Przy dłuższym leczeniu lekarz zwykle zmniejsza dawkę lub wydłuża odstępy między dawkami. Pojedyncza dawka na grzybicę pochwy zwykle nie wymaga korekty, ale i tak warto poinformować lekarza o chorobach nerek, aby ocenił bezpieczeństwo.

Groźne interakcje jako czasowe przeciwwskazanie

Część przeciwwskazań nie wynika z choroby, lecz z innych przyjmowanych leków. Flukonazol hamuje enzymy wątrobowe rozkładające inne substancje, przez co podnosi ich stężenie. Dotyczy to między innymi warfaryny i acenokumarolu (ryzyko krwawień), niektórych statyn (bóle mięśni), pochodnych sulfonylomocznika (spadki cukru) oraz leków immunosupresyjnych o wąskim oknie terapeutycznym. Dlatego w wywiadzie trzeba wymienić wszystkie leki, także te bez recepty, i preparaty ziołowe. Szczegóły opisujemy w tekście flukonazol interakcje z lekami.

Najczęstsze pytania