Grzybica paznokci - objawy, przyczyny i leczenie

Jak wygląda grzybica paznokci

Zakażenie najczęściej wchodzi pod wolny brzeg paznokcia i posuwa się w stronę nasady. Kolejność objawów bywa podobna u większości osób.

• Zmiana barwy: biało-żółte, kremowe lub brunatne przebarwienie, początkowo jako smuga albo plamka.
• Zgrubienie płytki i rogowaciejące masy gromadzące się pod paznokciem.
• Kruszenie się i rozwarstwianie wolnego brzegu, paznokieć łatwo się łamie przy obcinaniu.
• Oddzielanie się płytki od łożyska, przez co pod paznokciem robi się pusta, ciemna przestrzeń.
• Utrata połysku, nierówna, matowa powierzchnia.
• Ból pojawia się późno, zwykle dopiero gdy zgrubiały paznokieć uciska w bucie.

Grzybica prawie zawsze zaczyna się od paznokci stóp, najczęściej od palucha, i bardzo często towarzyszy jej złuszczająca się, swędząca skóra między palcami, czyli grzybica stóp. Paznokcie rąk chorują rzadziej, a jeśli już, częściej odpowiadają za to drożdżaki, na przykład u osób, które długo pracują w wodzie.

Skąd się bierze grzybica paznokci

Za większość zakażeń odpowiadają dermatofity, przede wszystkim Trichophyton rubrum. Rzadziej płytkę zajmują drożdżaki z rodzaju Candida lub pleśnie. Grzyby te lubią wilgoć, ciepło i ciasne obuwie, a do zakażenia dochodzi zwykle przez kontakt z zakażonym naskórkiem: na basenie, w saunie, pod prysznicem na siłowni, przez wspólne ręczniki albo w domu, od kogoś, kto ma nieleczoną grzybicę stóp.

Ryzyko rośnie, gdy dołączą się dodatkowe czynniki.

• Nieleczona grzybica stóp, która jest najczęstszym punktem wyjścia dla zakażenia płytki.
• Cukrzyca oraz zaburzenia krążenia w kończynach dolnych.
• Powtarzane urazy paznokci: bieganie, ciasne buty, uderzenia, agresywny pedicure.
• Wiek, bo paznokcie rosną wolniej, a płytka staje się grubsza.
• Osłabiona odporność, w tym leczenie immunosupresyjne.
• Nadpotliwość stóp i całodzienne noszenie nieprzewiewnego obuwia.

Rozpoznanie: dlaczego warto zrobić badanie mykologiczne

Nie każdy zniekształcony paznokieć to grzybica. Bardzo podobnie wygląda płytka po urazie, w łuszczycy, w liszaju płaskim czy przy zaburzeniach krążenia. To istotne, bo leczenie doustne trwa miesiącami i obciąża wątrobę, więc nie powinno się go zaczynać na wyczucie.

Podstawą jest badanie mykologiczne: preparat bezpośredni ze zeskrobin płytki oraz hodowla, która pokazuje, jaki grzyb wywołał zakażenie. Wynik hodowli czeka się zwykle 2 do 4 tygodni. Przed pobraniem materiału trzeba odstawić lakiery lecznicze i kosmetyczne na kilka tygodni, inaczej wynik może być fałszywie ujemny. Rodzaj grzyba realnie zmienia decyzję lekarza, bo dermatofity, drożdżaki i pleśnie różnie reagują na poszczególne leki.

Leczenie miejscowe

Lakiery lecznicze z amorolfiną lub cyklopiroksem nakłada się na oczyszczoną, opiłowaną płytkę, zwykle raz lub dwa razy w tygodniu, przez 6 do 12 miesięcy, aż do odrostu zdrowego paznokcia. To rozwiązanie dla zmian ograniczonych: obejmujących mniej niż połowę płytki, bez zajęcia nasady i macierzy, przy niewielkiej liczbie chorych paznokci. Regularne skracanie i ścienianie płytki pilnikiem nie jest dodatkiem, tylko warunkiem, żeby lek w ogóle dotarł do zakażonej warstwy.

Leczenie doustne: itrakonazol i flukonazol

Leki doustne działają od środka, docierają do macierzy i gromadzą się w rosnącej płytce. W grzybicy paznokci wywołanej dermatofitami najczęściej stosuje się terbinafinę, a spośród azoli itrakonazol, który ma szerokie spektrum i dobrze wnika w keratynę. Flukonazol bywa opcją, gdy poprzednie leki nie były tolerowane albo zakażenie wywołały drożdżaki. Poniżej typowe schematy z Charakterystyk Produktów Leczniczych.

Kapsułki itrakonazolu przyjmuje się bezpośrednio po pełnym posiłku, bo tylko wtedy wchłaniają się prawidłowo. Oba azole wpływają na enzymy wątrobowe i mogą podnosić stężenie innych leków, między innymi niektórych statyn, leków nasennych i przeciwzakrzepowych, dlatego w wywiadzie trzeba wymienić wszystko, co przyjmujesz, także preparaty bez recepty. Itrakonazol jest przeciwwskazany u osób z niewydolnością serca w wywiadzie. Przy dłuższym leczeniu lekarz zwykle kontroluje próby wątrobowe, a alkohol na czas kuracji lepiej odstawić. Szczegóły znajdziesz na stronach o itrakonazolu i flukonazolu.

Ile trwa leczenie i kiedy widać efekt

Tabletki bierze się kilka tygodni lub miesięcy, ale zdrowy paznokieć musi jeszcze odrosnąć. Płytka na rękach odrasta w około 4 do 6 miesięcy, na stopach potrzebuje od 9 do 12 miesięcy, a u osób starszych bywa, że dłużej. Zniekształcona część paznokcia nie wyzdrowieje, tylko zostanie stopniowo zastąpiona nową. Dlatego ocenę skuteczności robi się dopiero po zakończeniu odrostu, a nie po ostatniej kapsułce. Przerwanie kuracji, bo paznokieć nadal brzydko wygląda, to najczęstszy powód porażki leczenia.

Jak nie dopuścić do nawrotu

• Wylecz do końca grzybicę stóp, bo to z niej najczęściej wraca zakażenie płytki.
• Odkażaj obuwie preparatem przeciwgrzybiczym i pierz skarpety w wysokiej temperaturze.
• Dokładnie osuszaj przestrzenie między palcami po kąpieli i po treningu.
• Na basenie, w saunie i w hotelu chodź w klapkach.
• Nie używaj wspólnych cążek i pilników, a te po zakażonych paznokciach odkażaj.
• Wybieraj przewiewne obuwie i zmieniaj je, żeby zdążyło wyschnąć między kolejnymi dniami.

Najczęstsze pytania