Grzybica paznokci u rąk - objawy i leczenie

Grzybica paznokci kojarzy się głównie ze stopami, ale potrafi zająć też paznokcie dłoni. Na rękach zdarza się rzadziej, częściej wywołują ją drożdżaki i inaczej wygląda leczenie. Poniżej wyjaśniamy, czym grzybica paznokci u rąk różni się od tej na stopach, jak ją rozpoznać i kiedy potrzebny jest lek doustny na receptę.

Czym różni się grzybica paznokci rąk od grzybicy stóp

Choć mechanizm jest podobny, grzybica paznokci dłoni ma kilka cech, które odróżniają ją od częstszej postaci na stopach. Ta odmienność wpływa zarówno na diagnostykę, jak i na dobór leczenia.

• Częstość. Paznokcie stóp zajmowane są znacznie częściej, bo wnętrze buta jest ciepłe, wilgotne i sprzyja grzybom. Na rękach grzybica płytki występuje rzadziej.
• Rodzaj grzyba. Na stopach dominują dermatofity, przede wszystkim Trichophyton rubrum. Na rękach większy udział mają drożdżaki z rodzaju Candida, zwłaszcza u osób z wilgotnymi dłońmi. Dermatofity także wywołują grzybicę paznokci rąk, zwykle przeniesioną ze stóp.
• Zapalenie wałów paznokciowych. Na rękach zakażenie drożdżakami często łączy się z przewlekłym zapaleniem wałów, czyli zaczerwienieniem i obrzękiem skóry wokół paznokcia oraz zanikiem obłączki.
• Tempo odrostu i długość leczenia. Paznokcie rąk rosną około 3 mm miesięcznie i odrastają w 4 do 6 miesięcy, paznokcie stóp rosną wolniej i potrzebują nawet 12 do 18 miesięcy. Dlatego leczenie zmian na rękach bywa krótsze.
• Widoczność. Paznokcie dłoni są stale na widoku, więc zmiany szybciej zauważamy i bardziej dokuczają one na co dzień.

Jak wygląda grzybica paznokci u rąk

Objawy narastają powoli i długo mogą dotyczyć jednego paznokcia. Warto obserwować płytkę i skórę wokół niej.

• Odbarwienie płytki: żółtawe, białawe, brązowe, czasem zielonkawe przy zakażeniu drożdżakowym.
• Pogrubienie i nierówna, matowa powierzchnia paznokcia.
• Kruszenie się wolnego brzegu oraz oddzielanie płytki od łożyska, czyli onycholiza.
• Rogowaciejące złogi gromadzące się pod paznokciem.
• Przy drożdżakach zaczerwienienie i obrzęk wału paznokciowego, tkliwość i zanik obłączki.

Zakażenie zwykle zaczyna się od jednego paznokcia i może przechodzić na kolejne, szczególnie gdy nie usunięto źródła grzyba. Dolegliwości bólowe pojawiają się głównie wtedy, gdy zajęte są wały paznokciowe albo płytka mocno się deformuje.

Skąd bierze się grzybica paznokci dłoni

Grzyby potrzebują sprzyjającego środowiska i drogi wniknięcia. Na rękach kluczowe znaczenie ma długotrwała wilgoć oraz drobne uszkodzenia skóry wokół paznokcia.

• Częsty kontakt z wodą i detergentami. Praca w gastronomii, sprzątaniu, fryzjerstwie czy przy zmywaniu sprzyja rozmiękczaniu wałów i namnażaniu drożdżaków.
• Przeniesienie ze stóp. Drapanie i pielęgnacja zmienionych grzybiczo stóp może przenieść dermatofity na dłoń. Współistnienie grzybicy obu stóp i jednej ręki bywa nazywane zespołem dwóch stóp i jednej ręki.
• Uszkodzenie obłączki. Agresywny manicure, obgryzanie skórek i mikrourazy otwierają drogę zakażeniu.
• Choroby ogólne. Cukrzyca, zaburzenia krążenia i obniżona odporność sprzyjają cięższemu przebiegowi i nawrotom.

Kiedy to może nie być grzybica

Zmiany paznokci rąk nie zawsze oznaczają zakażenie grzybicze. Podobnie wyglądają łuszczyca paznokci, wyprysk, zmiany po urazie oraz odbarwienia od lakierów i utwardzaczy. Ponieważ leczenie doustne trwa tygodniami i obciąża wątrobę, nie warto rozpoczynać go w ciemno. Przed dłuższą terapią lekarz często zaleca badanie mykologiczne, czyli pobranie fragmentu płytki do oceny pod mikroskopem i hodowli, aby potwierdzić grzyba i ustalić jego rodzaj. To badanie pomaga dobrać właściwy lek, zwłaszcza że przy drożdżakach i dermatofitach wybór bywa inny.

Jak leczy się grzybicę paznokci rąk

Bardzo wczesne, powierzchowne zmiany obejmujące tylko wolny brzeg jednego paznokcia bywają leczone lakierem przeciwgrzybiczym dostępnym bez recepty. Gdy grzybica sięga głębiej, obejmuje kilka paznokci lub nasadę płytki, potrzebny jest doustny lek przeciwgrzybiczy, bo preparaty nakładane z zewnątrz słabo wnikają w twardą keratynę.

Przy dermatofitach lekarze często wybierają terbinafinę lub itrakonazol, a przy drożdżakach Candida skuteczniejsze bywają azole, czyli itrakonazol lub flukonazol. Dobór zależy od rodzaju grzyba, chorób towarzyszących i innych przyjmowanych leków.

Schematy poglądowe z Charakterystyki Produktu Leczniczego. Konkretny lek, dawkę i długość leczenia ustala lekarz na podstawie wywiadu.

Doustne azole obciążają wątrobę, dlatego przy dłuższej terapii lekarz może zlecić kontrolę prób wątrobowych i sprawdza interakcje, między innymi z niektórymi statynami, lekami przeciwzakrzepowymi i uspokajającymi. Leków tych nie stosuje się rutynowo w ciąży, więc o ciąży, jej planowaniu lub karmieniu piersią trzeba napisać w formularzu. Pełny profil leku opisujemy na stronie o flukonazolu, a różnice między lekami w tekście o flukonazolu i itrakonazolu.

Jak wspierać leczenie i zapobiegać nawrotom

Skuteczność leczenia rośnie, gdy ograniczymy wilgoć i usuniemy źródło grzyba z otoczenia. Na rękach szczególnie ważna jest ochrona przed wodą i detergentami.

• Do prac mokrych i sprzątania zakładaj rękawice, a dłonie po nich dokładnie osuszaj.
• Lecz równolegle grzybicę stóp, jeśli występuje, bo bywa źródłem zakażenia rąk.
• Nie obgryzaj skórek i unikaj agresywnego manicure, który uszkadza obłączkę.
• Odkażaj przybory do manicure i nie pożyczaj ich innym.
• Nie przerywaj leczenia po pierwszej poprawie wyglądu paznokcia, prowadź je aż odrośnie zdrowa płytka.

Najczęstsze pytania